૨૦ પરસ્ત્રી અને કામીજન વિષે કવિ શામળ ભટ્ટના છપ્પા

 પરસ્ત્રીવિષયક કવિ શામળ ભટના છપ્પા

પરનારીશું પ્રીત, દેહમાં દુ:ખ ઘણેરૂં;

પરનારીશું પ્રીત, થાય અઘ અતિ અનેરૂં:

પરનારીશું પ્રીત, ખરે તનમાં ક્ષય રોગ;

પરનારીશું પ્રીત, ભાગ્યહીણાના ભોગ;

પરનારી સાથે પ્રીત છે, પડિયો પા૫પ્રસંગમાં;

કવિ શામળ ભટ સાચું કહે, ઉચાટ ઉપજે અંગમાં. ૧

પરનારીશું પ્રીત, તેને ભેાજન નવ ભાવે;

પરનારીશું પ્રીત, સુખ નિદ્રા નવ આવે;

પરનારીશું પ્રીત, હરી સેવા નવ સૂજે;

પરનારીશું પ્રીત, બુદ્ધિ સારી નવ બૂઝે;

એ પાપરુપ પરનાર છે, અપજશ ઉપજે આપના;

શામળ પ્રીત પરનારશું, બોળે બોંતેર બાપના. ૨

પરનારીશું પ્રીત, નવે ગ્રહ તેને રૂઠ્યા;

પરનારીશું પ્રીત, અગ્નિ વરસાદ જ વૂઠ્યા;

પરનારીશું પ્રીત, પનોતિ લોહને પાયે;

પરનારીશું પ્રીત, જરૂર ન સ્વર્ગે જાયે;

પરનારીકેરી પ્રીતથી, અગ્નિ અાંચ નિત્ય નિત્ય ખમે;

શામળ કહે સાચું માનજે, ગુણવંતાને નવ ગમે. ૩

અગ્નિ આગળ ધૃત, તરત ઉકળે તે તાપે;

માનનિ આગળ મરદ, રહે ક્યમ આપે આપે;

તસ્કર આગળ દ્રવ્ય, કહે દીઠું કયમં મૂકે;

તેતર બાજનિ પાસ, ચેટ કરતાં નવ ચૂકે;

લોભી આગળ લક્ષ્મી અને, જુવતિ પાસ નર જે હશે;

કવિ શામળ કહે સોબત મળે, જરર લાજ તેની જશે;

અગ્ની ઉપર ઉદક, ઉકળતાં વાર ન લાગે;

દારૂને દેવતા, મળે ભડકો થઈ ભાગે;

તરણી ઊગ્યે તિમિર, તુરત નિરખંતાં નાસે;

તડકો પડતાં ટાઢ, પડેલી ન રહે પાસે;

પ્રમદાની આગળ ત્યમ પુરુષ, એકાંતે જો એ મળે;

શામળ કહે જે સત્યવાદિયો, તેય લૂણ જળમાં ગળે. ૫

સો કાયર એક શૂર, નાસતાં તે પણ નાસે;

જેને સંગતિ જૂઠ, જૂઠનો બેસે પાસે;

કાજળ કેાટડિમાંહિ, પ્રવિણ પૂરો થઈ પેસે;

રાખે શુભ સંભાળ, ડાઘ તેને પણ બેસે;

પ્રમદાસંગે પણ પુરુષ તે, કામવિવશ થાયે સહી;

શામળ કહે સજ્જન પુરુષ તો, પરિસ્ત્રિ પાસ વસે નહી. ૬

શિવ સરખાય સમર્થ, ભોળવ્યા ભિલડી રાણી;

ઇંદ્ર અહલ્યા નાર, ગયો જ્યાં છે ગોરાણી;

તરુણી તારાસાથ, વિવેકી વાળિ વળુંધ્યો;

બૃહસ્પતીની નારિ, તેહશું શશી શશી સલુંધ્યો;

કામાને સંગે કોટિધા, પવિત્ર થયા કુપાત્ર છે:

શામળ કહે શામા આગળે, માનવિ તે કુણ માત્ર છે. ૭

પરસ્ત્રિથી સુખ હાણ, પરસ્ત્રી સંગે પાપ;

પરસ્ત્રિ નરકનિ ખાણ, ત્રિવિધના ઉપજે તાપ;

પરસ્ત્રિગત પ્રભુ દૂર, પરસ્ત્રી ગૂણ ઘટાવે:

તે તાતી તરવાર, કોઈ દિન શીશ કટાવે;

પરનારીને જે પરહરે, તે ડહાવા કહેવાય છે;

શામળ પરનારી સંગથી, જિવનું જોખમ થાય છે. ૮

પરસ્ત્રિ પાપનું વૃક્ષ, બીજ છે ઝેરજ કેરૂં;

પરસ્ત્રિ શોકનું સદન, પરસ્ત્રી દુ:ખ અનેરૂં ;

પરસ્ત્રિ રગરગ રોગ, પરસ્ત્રી જ્વરવત જાણો;

પરસ્ત્રિ શૂળી સાત, અધિક એથી ઉર આણો;

પરનારિ પિંડ હરનાર છે, પરસ્ત્રિ છે પરતક્ષ છરી;

શામળ પરનારી સંગથી, નથિ બેઠો નર કો ઠરી. ૯

પરનારીશું સ્નેહ, પુરે નર તે તો પાપી;

પરનારીશું સ્નેહ, સદા તે શિવનો શાપી;

પરનારીશું સ્નેહ, રામ તેને તો રૂઠ્યો;

પરનારીશું સ્નેહ, તેહનો દહાડો ઊઠ્યો;

પરનારી સાથે સ્નેહ તો, દુખ કુંગર ડોલ્યા સદા:

શામળ કહે સુખ સ્વપને નહી, કષ્ટ વિકટ ન ટળે કદા. ૧૦

પરનારીશું પ્રીત, કાળ ચંદ્રમા કહાવ્યો;

પરનારીશું પ્રીત, એ જ ઘર અપજશ આવ્યો:

પરનારીશું પ્રીત, દેહ તેની તો દહિયે;

પરનારીશું પ્રીત, પનોતી લોહનિ હઇયેઃ

દુખ દરીદ્રદાવાનળ બળે, ઘણા કષ્ટના ગરકમાં;

શામળ પ્રીતી પરનારની, નિશ્ચે નાંખે નરકમાં: ૧૧

પરનારીશું પ્રીત, કામ સારૂં નવ સૂજે;

પરનારીશું પ્રીત, પ્રભૂને તે નવ પૂજે;

પરનારીશું પ્રીત, ધર્મ પણ તે નવ ધારે;

પરનારીશું પ્રીત, હોડમાં તે તો હારે;

અપજશ અણલેખે એહનો, અહંકાર અન્યા ઘણો;

શામળ કહે સુખ પરવરિયું, પ્યાર થયો પરસ્ત્રી તણો. ૧૨

પરનારીશું પ્રીત, પંડ પરવશ છે તેનો;

પરનારીશું પ્રીત, જીવ જોખમમાં જેનો;

પરનારીશું પ્રીત, રીત તેની નહિ રૂડી;

પરનારીશું પ્રીત, બુદ્ધિ તેની તો બૂડી;

છે પરનારી પાળી સમી, કાયરોગ એ કારમો;

શામળ પરસ્ત્રી વશ જે પડ્યો, તેને ચંદ્રમા બારમો. ૧૩

પરનારીશું પ્રીત, અલછ તેને તો પેઠી;

પરનારીશું પ્રીત, દશા રાહુની બેઠી;

પરનારીશું પ્રીત, પિશાચનિ પીડા સહિયે;

પરનારીશું પ્રીત, વિઘન ત્યાં કોટિક કહિયે;

પરનારી કેરી પ્રીતથી, ગદ્ધાઈના ગરકમાં;

કવિ શામળ ભટ સાચું કહે, નિશ્ચે જાશે નરકમાં. ૧૪

પરનારીશું પ્રીત, લોકમાં લજ્જા જાય!

પરનારીશું પ્રીત, લછ લૂટી લે રાય;

પરનારીશું પ્રીત, બાપની લાજ ન બૂઝે;

પરનારીશું પ્રીત, સત્યની વાત ન સૂઝે;

નહિ રામનામ હૃદયે રહે, પીછે નહિ તે પુન્યમાં;

શામળ પરસ્ત્રીની પ્રીતથી, શબવત હીંડે શૂન્યમાં. ૧૫

પ્રીત વિના પરનાર, સ્નેહ ન કરે તે સાથે;

પ્રીત વિના પરનાર, હોડથી નાવે હાથે;

પ્રીત વિના પરનાર, જોરથી કોઈ નવ જીતે;

પ્રીત વિના પરનાર, છત્રપતિ છે પણ છી તે;

વળિ પ્રીત વિના પરનારિ તે, વશ વરતી થાયે નહી;

શામળ સંપૂર્ણ સ્નેહથી, શામા વશ થાયે સહી. ૧૬

પરસ્ત્રિ સંગે પાપ, બહુસ્ત્રિ હત્યા બેસે;

પરસ્ત્રિ સંગે પાપ, નરક કુંડે નર પેસે;

એક પત્નિ શ્રીરામ, દિલે પોતાને દાખી;

સત્યવતિ સીતાય, રીત ઘણિ રૂડી રાખી;

બુદ્ધી નિધિ બીજાં બાપડાં, કામજીત કો નવ થયાં;

તે જન્મ મરણ જોખમ જરા, કોટિ વિધન કવિયે કહ્યાં. ૧૭

છાનો ન રહે ચોર, રહે નહિ છાની ચાડી;

છાનું ન રહે પાપ, અકલ ફેલાવે આડી;

છાનો ન રહે મેહ, રહે નહિ છાની રહેણી,

ન રહે છાનું પ્રભાત, તથા કીરતી કે કહેણી;

છાની ન રહે વિદ્યા ભણી, સુગંધિ છાની નવ રહે;

ત્યમ પ્રીત છાનિ પરનારશું, છાનિ ન રહે શામળ કહે. ૧૮

કામીજનવિષયક કવિ શામળભટના છપ્પા

કામી ન જુએ કર્મ, કામિ જન ધર્મ ન ધારે;

કામીને શી શરમ, કામિજન મરે કે મારેઃ

કામી ન સૂજે કામ, શાસ્ત્રની વાત ન સૂજે;

કામી ન ભજે રામ, બુદ્ધિ એકે નવ બૂઝે;

કોટી અવગુણ કામીતણા, ધર્મ મારગે નવ ધસે;

અપજશ જે અવની ઉપરે, કામાતુરને તન વસે. ૧૯

કાં રાજા કાં રંક, કોણ નર કે કો નારી;

કામાતુરે કલંક, હોડ હિંમત જાય હારી;

પૃથ્વીમાં જે પાપ, રોગ ક્ષય આદિક દેહે;

ત્રિલોકમાં પરિતાપ, નકી પરનારી નેહે;

લાખો વીંછીની વેદના, દુખ દિવાનના દંડમાં;

શામળ કહે કોઈ રખે કરો, પ્રીત પરસ્ત્રી પંડમાં. ૨૦