મુખ્ય સામગ્રી પર જાઓ

સાચી કૃતજ્ઞતા

લેખક: અજ્ઞાત 

નવી દિલ્હીના ગ્રાન્ડ કન્વેન્શન સેન્ટરમાં એક ગરમ સાંજ. કેમેરાના ઝગમગાટ બધે જ ચમકી રહ્યા હતા. સુરક્ષા કર્મચારીઓ તેમની વોકી-ટોકીમાં વાત કરી રહ્યા હતા, અને સુટ પહેરેલા લોકો ધમધમી રહ્યા હતા. મંત્રીઓ, ઉદ્યોગપતિઓ, મહાનુભાવો અને વિદેશી મહેમાનો હોલ ભરાઈ ગયા હતા. આગળની હરોળમાં દેશના સૌથી શક્તિશાળી પુરુષો અને સ્ત્રીઓ બેઠા હતા.

ત્રીજી હરોળમાં ખૂણાની સીટ પર આછા સુતરાઉ સાડી પહેરેલી એક નમ્ર મહિલા બેઠી હતી. તેની હાજરી કોઈની નજર ખેંચી શકે તેટલી આકર્ષક નહોતી. તેનું નામ *લક્ષ્મી પિચાઈ* હતું. બહુ ઓછા લોકો જાણતા હતા કે તે કોણ છે. તેમના પુત્ર - *સુંદર પિચાઈ*, ગૂગલના સીઈઓ અને ભારતનું ગૌરવ, પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું.

સુંદર પિચાઈ - એક એવો માણસ જેણે આ શિખર સુધી પહોંચવા માટે ઘણી અગ્નિ કસોટીઓ પાર કરી હતી.

આજે રાત્રે, ભારત સરકાર આ માટીના પુત્રનું સન્માન કરવા જઈ રહી હતી. આ કાર્યક્રમ દુર્લભ અને પ્રતિષ્ઠિત હતો, જેમાં દેશના કેટલાક શ્રેષ્ઠ દિમાગના લોકોએ હાજરી આપી હતી.

સુંદર તેની માતા તરફ જોતો રહ્યો. તેણીને પોતાના પર આટલું ધ્યાન ગમતું ન હતું.  ખોળામાં હાથ રાખીને શાંતિથી બેઠેલી, તેમની આંખો શાંત ભાવનાથી ચમકી.

જેમ જેમ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેજ પર આવ્યા, તેમ તેમ કાર્યક્રમ તાળીઓના ગડગડાટ વચ્ચે શરૂ થયો. તેમનું ભાષણ શક્તિશાળી, દૃઢ વિશ્વાસ, સંઘર્ષ, સપના અને ઊંડા મૂળિયાંવાળા મૂલ્યોથી ભરેલું હતું. તેમણે ઉદ્યોગસાહસિકો, વૈજ્ઞાનિકો અને કલાકારોના નામનો ઉલ્લેખ કર્યો, જેનાથી શ્રોતાઓમાં ઉત્સાહ જગાવ્યો. પછી, તેમનો અવાજ ભાવનાથી ધીમો પડી ગયો.

"આજે, આપણે ફક્ત સુંદર પિચાઈનું સન્માન કરી રહ્યા નથી," તેમણે કહ્યું.

"આપણે એક માતાની જીવનયાત્રાનું સન્માન કરી રહ્યા છીએ - એક મહિલા જેણે એક સમયે પોતાનો પુત્ર અભ્યાસ કરી શકે તે માટે પોતાનું ભોજન છોડી દીધું હતું."

સુંદરના હૃદયના ધબકારા ઝડપી થયા. તેમણે ક્યારેય જાહેરમાં આ વિશે વાત કરી ન હતી. ઓડિટોરિયમ પર શાંતિ છવાઈ ગઈ. કેમેરા આ ક્ષણને કેદ કરવા માટે ફેરવાયા. લોકોએ શાંતિથી આસપાસ જોયું.

મોદીજી સ્ટેજ પરથી ઉતર્યા, પરંતુ સુંદર તરફ જવાને બદલે, તેઓ ત્રીજી હરોળના ખૂણા પર ચાલ્યા ગયા - પીળી સુતરાઉ સાડી પહેરેલી નમ્ર મહિલા તરફ.

લક્ષ્મી ચોંકી ગઈ. તેણીએ ઉપર જોયું, તેના હાથ ધ્રૂજતા હતા. બધા શ્વાસ રોકી રહ્યા હોય તેવું લાગતું હતું.

 મોદીજીએ ધીમેથી કહ્યું,

“માત્ર તમારા બલિદાનને કારણે જ આ શક્ય બન્યું.”

અને પછી - તેમણે નમન કર્યું અને *આદરમાં તેમના પગ સ્પર્શ્યા*. આખો હોલ શાંત શ્રદ્ધાથી ઊભો રહ્યો. કેમેરાના ફ્લેશે રૂમને પ્રકાશિત કર્યો. પત્રકારો દોડી ગયા. સુંદરની આંખોમાં ભીનાશ આવી ગઈ.

તેણે ક્યારેય આવી ક્ષણની કલ્પના કરી ન હતી - તેના સપનામાં પણ નહીં.

તેણે સિલિકોન વેલીમાં વર્ષો વિતાવ્યા હતા, રાષ્ટ્રપતિઓ, વડા પ્રધાનો અને રાજાઓને મળ્યા હતા - પરંતુ કોઈએ તેની માતાનું આ રીતે સન્માન કર્યું ન હતું.

લક્ષ્મીએ ઉભા થવાનો પ્રયાસ કર્યો. મોદીજીએ તેણીને ટેકો આપ્યો અને ધીમેધીમે તેણીને સ્ટેજની સામે લાવી. તેણીએ પ્રતિકાર કર્યો, પરંતુ તેમણે તેણીને પ્રેક્ષકો સમક્ષ ઊભા રહેવા માટે ભારપૂર્વક પ્રોત્સાહિત કરી.

અને પછી - હોલ *તાળીઓના ગડગડાટ* થી ભરાઈ ગયો.

સુંદર તેની બાજુમાં ઉભો રહ્યો, ખુશ થઈને. જ્યારે તે તેની માતા સાથે સ્ટેજ પર ઊભો રહ્યો, ત્યારે યાદોનો પૂર પાછો ધસી આવ્યો.

તેને ચેન્નાઈમાં તેમનું નાનું બે રૂમનું ઘર યાદ આવ્યું, તેની ઝાંખી દિવાલો - રેફ્રિજરેટર વગરનું ઘર. તેના પિતા ઇલેક્ટ્રિકલ એન્જિનિયર તરીકે કામ કરતા હતા, સર્કિટ ડાયાગ્રામ અને સોલ્ડરિંગ વાયર ઘરે લાવતા હતા.  તે પોતાના બાળકો માટે રમકડાં પણ ખરીદી શકતો નહોતો, તેથી તે તેમને અલગ કરવા અને શીખવા માટે તૂટેલા રેડિયો લાવતો હતો.
સુંદર કલાકો સુધી તેને પ્રશ્નો પૂછતો.

તેની માતા તેને ચોખાના દાણાનો ઉપયોગ કરીને ગણિત શીખવતી.

જ્યારે સુંદર કોલેજમાં પ્રવેશ મેળવ્યો, ત્યારે ફી ભરવા માટે *તેની માતાએ તેના લગ્નના બંગડીઓ* વેચી દીધા. તેણીએ ક્યારેય કોઈને કહ્યું નહીં - ફક્ત શાંતિથી કહ્યું,

"આપણે વ્યવસ્થા કરીશું."

શાળામાં, સુંદર શાંત છોકરો હતો - ક્યારેય આક્રમક નહોતો, પરંતુ ખૂબ જ જિજ્ઞાસુ હતો.

તેના શિક્ષકોએ કહ્યું:

"સુંદરની યાદશક્તિ અરીસા જેવી છે. એકવાર તે નંબર ડાયલ કરે છે અથવા કોડ લખે છે, તે ક્યારેય તેને ભૂલતો નથી."

કેટલીકવાર તેના સહાધ્યાયીઓ તેને તેના ઘસાઈ ગયેલા જૂતા અથવા ઘરેથી લાવેલા સાદા ભોજન વિશે ચીડવતા હતા. તે ક્યારેય બદલો લેતો ન હતો - ફક્ત હસતો અને ચાલ્યો જતો હતો.

ગરમીની રાત્રે જ્યારે વીજળી જતી હતી અને પંખા કામ કરવાનું બંધ કરી દેતા હતા, ત્યારે સુંદર અને તેનો ભાઈ પરસેવામાં લથપથ ફ્લોર પર સૂતા હતા. તેમની માતા કલાકો સુધી કાર્ડબોર્ડનો ઉપયોગ કરીને તેમને પંખા કરતી હતી, પોતે સૂવાનો ઇનકાર કરતી હતી - અને હજુ પણ રસોઈ કરવા અને કામ કરવા માટે વહેલા ઉઠતી હતી.

 જ્યારે સુંદરને યુ.એસ.માં અભ્યાસ માટે શિષ્યવૃત્તિ મળી, ત્યારે તેને શંકા હતી કે તે જઈ શકશે પણ નહીં - વિમાન ભાડું ખૂબ મોંઘું હતું.

પરંતુ તેની માતાએ તેને કહ્યું,

"તું જા. હું બેંક સાથે વાત કરીશ."

પરંતુ તે ક્યારેય બેંક ગઈ નહીં.
તેના બદલે, *તેણીએ પોતાના સોનાના દાગીનાનો છેલ્લો ટુકડો* વેચી દીધો.

અને આજે - દિલ્હીના સૌથી પ્રતિષ્ઠિત હોલમાં, તે ભારતના વડા પ્રધાન સમક્ષ સ્ટેજ પર તેની બાજુમાં ઊભો હતો.

તે ક્ષણે, આખું વિશ્વ સુંદર માટે ઝાંખું પડી ગયું.

તે ફક્ત તેની માતાના શ્વાસની હૂંફ અને તેના હાથનો સ્પર્શ અનુભવી શક્યો.

પત્રકારોએ ટેક ટાઇટન અને વડા પ્રધાન વિશે ઘણા લેખો પ્રકાશિત કર્યા.

પરંતુ સુંદરની યાદમાં કોતરાયેલી ક્ષણ એ હતી જ્યારે, શાંતિથી, તે રાત્રે હોટેલમાં પાછા ફરતા, તેની માતાએ તેનો હાથ પકડી લીધો જેમ તે બાળક હતી ત્યારે કરતી હતી, અને કહ્યું:

"તું ક્યારેય ભૂલ્યો નહીં. મારા માટે આટલું પૂરતું છે."

 જેના જવાબમાં સુંદરે કહ્યું:

“મા, આપણે ક્યારેય ભૂલી ન શકીએ તેનું કારણ -
એ છે કે તમે ક્યારેય કંઈ માંગ્યું નથી.”

ટિપ્પણીઓ

આ બ્લૉગ પરની લોકપ્રિય પોસ્ટ્સ

હજાર ચોયાઁસીની મા

‘હજાર ચૂરાશીર મા’ શ્રમતી મહાશ્વેતા દેવીની એક પ્રસિધ્ધ નવલકથા છે. ૧૯૭૦થી લગભગ ૧૯૮૦ સુધીના દાયકામાં પશ્ચિમ બંગાળમાં ચાલેલા નકસલવાદી આંદોલનની, ‘મુકિતદશક’ની પશ્ચાદ ભૂમિકા માં આ નવલકથા લખાઇ છે. સાતમા દશક ના પૂવાઁધમાં બુઝુવાઁ નીતિ-રીતિ સામે જે વિદ્રોહ પ્રગટ્યો ભદ્રવગઁની દાંભિકતા અને પાખંડી નેતાઓની પોકળતા સામે જે રોષ પ્રગટ્યો તે આ નવલકથા નું વસ્તુ છે. લેખિકાએ અહીં રાજ્યરંગ અને સંવેદન રંગનો અજબનો સુમેળ સાધી કથાને માતાના ચિત્તમાં થતી પુત્ર ની પૂનઃપ્રાપ્તિની અને સાથે સ્વપ્રાપ્તિની કથા બનાવી દીધી છે.               પરિવારકથાને ગૌણ બનાવી દેતી આ રચનામાં એક તરફ સુજાતા અને વ્રતીના મનોમંથનો અને સંવેદનો નિરૂપાયા છે તો બીજી તરફ ખોખલા સમાજ સામેનો વિદ્રોહ અને એક ઘરરખ્ખુ નારીની પલટાતી જતી છબી છે. એટલે આ નવલકથા એ માત્ર નકસલવાદી આંદોલનનું દસ્તાવેજી ચિત્રણ ન બની રહેતા એક હ્રદયવિદારક માનવીની વેદનાની કથા બને છે. મહાશ્વેતા દેવીને નકસલવાદી આંદોલનના સ્થૂળ પાસામાં રસ નથી. એમને તો નિમઁમ પણે એક સામાજિક વાસ્તવ રજૂ સ્રી આવુ કોઇ પણ આંદોલન સમાજના વિવિધ સ...

ફોંતામારા

લેખક: ઈગ્નાઝિયો સિલોની ‘ફોંતામારા’ એ સિલોનીની એક અમર નવલકથા છે. જેમાં ગરીબ અને કંગાળ જીવન જીવતા ખેડૂતો અને મજૂરોની જિંદગીને નજીકથી જોવાનો અને એને ઊંચે ઉઠાવવાનો પ્રયત્ન દેખાય છે. આ કારણે જ સમગ્ર વિશ્વમાં એને લોકપ્રિયતા મળી છે. ફોંતામારા એ ઈટાલીના એક ગામડાનું નામ છે. જ્યાં અત્યંત હિન દશામાં ખેડૂતો અને મજૂરો જીવી રહ્યા છે. ગરીબી, બિમારી, ભુખમરો અને કંગાલિયત આ ગામડાની વરતી વાસ્તવિકતા છે. ફાટેલા કપડાવાળા, ધૂળભયાઁ અને નિસ્તેજ આંખોવાળા કરૂણા ઉપજે એવા કિસાનો આ કૃતિના કેન્દ્રમાં છે. આ ગામડાની જમીન ઉપજાવ જમીન છે પરંતુ શોષણખોરોએ માત્ર પ્રજાને જ નહિ પણ જમીનને પણ શોષી લીધી છે. ભયાનક અત્યાચાર અને શોષણનો ભોગ આ ગામની પ્રજા બની ચૂકી છે જમીનદારો દ્રારા ખેડૂતોને કચડી નાંખવામાં આવ્યા છે. સ્ત્રીઓ પરના અત્યાચારો અહીં સામાન્ય છે. પ્રકાશના કિરણો આ ગામડાથી હજારો ગાંવ દૂર છે. માત્ર દુઃખ ભયુઁ જીવન અને યાતના સિવાય આ પ્રજાએ કશું જોયુ નથી. અહીંની પ્રજા સખત મહેનત કરવા છતા ભુખ્યા પેટે જીવે છે. વષોઁ સુધી અહીં કશું બદલાતુ નથી. પરંતુ અંતે એક દિવસ માનવતાનું એક કિરણ આ ગામ સાથે પૂનઃજીવન ધબકતુ થાય છે. – એવો માનવતાનો સૂર...

મેટ્રો

લેખક: જોસેફ એસ્બર્ગર અનુવાદ: ચિંતન પટેલ  મેટ્રોમાં એક વહેલી સવારે એક શબ મળી આવવું એ કંઈ અસાધારણ બાબત નહોતી. પરંતુ તે શબ ડોક વગરનું હતું, તેણે છઠ્ઠા એરોન્ડિસમેન્ટમાં એક કંપારી મૂકી દીધી, પરંતુ આ ઘટના પેરિસની બહાર અજાણી રહી. તદ્દન સ્પષ્ટ હતું કે આ કેસમાં કંઈક વિચિત્રતા હતી. એવું લાગતું નહોતું કે ઓળખ છુપાવવા માટે શબનું ડોક કાપવામાં આવ્યું હતું, કારણ કે શબ પૂરેપૂરું કપડે ઢંકાયેલું હતું અને મૃતકની કોઈ અંગત વસ્તુ દૂર કરવામાં આવી નહોતી, સિવાય કે તેનું માથું. પેરિસ પોલીસે મૃતકના વૉલેટની સામગ્રીને શબ પરથી મળેલા ફોરેન્સિક પુરાવાઓ સાથે જોડી દીધી. તેમાં ઉમેરો એ કે, મૃતકની પત્ની, મેડમ શારાંતે, શબને સૌથી વધુ અંગત રીતે ઓળખી શકતી હતી (તેણે પહેલેથી જ પોતાના પતિને ગુમ થયાની જાણ કરી દીધી હતી). શબ જ્યાં મળી આવ્યું હતું તે ઓડિયોન સ્ટેશનની બંને બાજુના ગરમ, અંધારા ભોયરાઓમાં ખોદાખોદ કરવા માટે કેટલાક માણસોને મોકલવામાં આવ્યા. જમીન ઉપર પણ શોધખોળ કરવામાં આવી, જે એટલી જ નિર્થક રહી, અને ઇન્સ્પેક્ટર દુત્રુએલને એવું લાગતું હતું કે આ કેસ અણઉકેલ્યો રહેશે. બે અઠવાડિયા પછી, પશ્ચિમમાં ચાર કિલોમીટર દૂર, કોર્સેલ્સ સ્ટેશ...